Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat minstens 232 unieke berichten van Jetten en D66 met AI-chatbots als ChatGPT en Claude zijn gegenereerd. Omdat veel van die teksten op meerdere platforms terugkwamen, gaat het in totaal om 434 AI-uitingen. De krant analyseerde daarvoor 1.812 posts op X, Instagram, Facebook en LinkedIn.
Volgens D66 is AI gebruikt als hulpmiddel. De partij zegt dat de berichten gebaseerd zijn op input van Jetten en dat hij ze goedkeurt en aanpast. Dat klinkt redelijk, want bijna niemand verwacht dat een partijleider zelf tussen vergaderingen door elk bijschrift met de hand zit te schaven.
Toch schuurt het. Sinds 4 juni 2025, direct na de val van kabinet-Schoof I, zou ongeveer 30 procent van de posts van Jetten en D66 met AI zijn geschreven. Dan heb je het niet meer over een losse proefballon, maar over een vaste werkwijze.
Waarom dit anders voelt dan een gewone teksthulp
Een taalmodel is een beetje als een razendsnelle stagiair naast het bureau: handig voor een eerste opzet, goed in toon nadoen, maar zonder eigen gevoel voor gewicht. Bij een bericht over een werkbezoek is dat vooral efficiënt. Bij onderwerpen als de oorlog in Oekraïne, de MH17-herdenking of excuses aan de Molukse gemeenschap ligt dat heel anders.
Juist bij zulke berichten lezen mensen niet alleen wat er staat, maar ook wie er spreekt. Is dit een persoonlijke boodschap van een minister-president, of een tekst die netjes door een machine is gladgestreken? Zelfs als de inhoud klopt, kan de vorm kil aanvoelen.
Dat is het lastige aan politieke communicatie op sociale media. Het medium doet alsof je even in het hoofd van een politicus meekijkt: een korte reactie, een foto, een zin die spontaan lijkt. Als achter die etalage structureel een chatbot meedraait, ontstaat al snel de schijn van authenticiteit. En schijn is in de politiek zelden een klein detail.
Het echte probleem is transparantie
AI gebruiken is niet automatisch misleidend. Een speechschrijver, persvoorlichter of communicatiemedewerker helpt ook mee, en dat vindt bijna iedereen normaal. Het verschil is dat kiezers snappen dat er mensen achter zitten, terwijl AI nog vaak wordt verkocht als neutraal gereedschap dat je er onzichtbaar even bij pakt.
Precies daarom zou openheid hier logischer zijn dan verontwaardiging. Niet elk bericht hoeft een fel label te krijgen, maar bij persoonlijke of beladen boodschappen mag je best weten of AI meeschreef. Zeker wanneer het gaat om een regeringsleider, van wie woorden sneller gewicht krijgen dan een doorsnee partijpost.
De timing maakt het extra gevoelig. In Nederland is al langer discussie over deepfakes, AI-memes en andere vormen van online manipulatie rond politici. Als politici zélf tegelijk AI inzetten voor ogenschijnlijk persoonlijke communicatie, wordt de grens tussen echt, geholpen en geproduceerd alleen maar waziger. Je hoeft daar geen doemscenario aan vast te knopen om te zien dat vertrouwen daar niet steviger van wordt.
Waarschijnlijk doen meer partijen dit, simpelweg omdat het snel is en goedkoop oogt. Dan is de nuttige vraag niet of AI verboden moet worden, maar welke berichten nog echt een menselijke stem moeten houden. Een premier die online spreekt over herdenken, oorlog of excuses kan best hulp krijgen, maar moet niet klinken alsof de tekst eerst langs een efficiënte woordenmolen is gegaan.